Projekt ustawy o umowie związku partnerskiego
O mnie
Szczęśliwy ojciec dwóch synów  - Sebastiana  i Maćka. Absolwent Akademii Górniczo - Hutniczej ...
Bezpłatne konsultacje prawne

Wybory do Europarlamentu

Strona główna » Aktualności » Wybory do Europarlamentu

wielkość tekstu:A | A | A

 Wybory europejskie 2014: tym razem jest inaczej

 Wybory europejskie, które odbędą się w maju 2014 roku, pozwolą obywatelom wywrzeć wpływ na przyszły polityczny kierunek Unii Europejskiej poprzez wybór 751 posłów do Parlamentu Europejskiego, odpowiedzialnych za reprezentowanie ich interesów przez najbliższe pięć lat.

 Kiedy wybory odbędą się w moim kraju?

 Każde państwo członkowskie ma własną ordynację wyborczą i samo decyduje, którego dnia jego obywatele pójdą do urn w trakcie czterodniowego okresu wyborczego w dniach 22-25 maja 2014 roku. Aby wybrać 51 posłów od PE, Polscy wyborcy będą głosować pomiędzy 22 i 25 maja (dokładna data wyborów ogłoszona zostanie przez Prezydenta). Wyniki z wszystkich 28 państw zostaną ogłoszone wieczorem, w niedzielę 25 maja.

 Ilu posłów zostanie wybranych?

 Od momentu przystąpienia do UE Chorwacji w lipcu 2013 roku, w Parlamencie Europejskim zasiadało 766 posłów, zmniejszono jednak ich ilość i podczas wyborów w 2014 roku, wybranych zostanie 751posłów, także w przyszłości ich liczba pozostanie na tym poziomie. Posłowie będą reprezentować ponad 500 milionów obywateli w 28 państwach członkowskich. Dla poszczególnych państw, liczebność reprezentacji jest określona na mocy traktatów UE, w oparciu o „degresywną proporcjonalność”, oznacza ona, że państwa o większej liczbie ludności mają więcej posłów niż państwa o mniejszej liczbie ludności, ale te ostatnie mają więcej posłów niż wynikałoby to ściśle z zasady proporcjonalności.

 Dlaczego te wybory są inne?

 Ponieważ Unia usiłuje uporać się z kryzysem gospodarczym, a przywódcy UE zastanawiają się, jaki kierunek obrać w przyszłości, są to najważniejsze, jak dotychczas, wybory europejskie.

 Umożliwią one wyborcom nie tylko osądzenie działań podejmowanych przez przywódców UE w celu przezwyciężenia kryzysu w strefie euro i wyrażenie opinii na temat planów dotyczących ściślejszej integracji gospodarczej i politycznej; są to także pierwsze wybory po zdobyciu przez Parlament Europejski, na mocy Traktatu z Lizbony, nowych ważnych uprawnień.

 Jedną z głównych zmian, wprowadzonych Traktatem z Lizbony, jest konieczność uwzględnienia, po raz pierwszy, przez państwa członkowskie, wyników wyborów europejskich przy nominacji następnego przewodniczącego Komisji Europejskiej, który jesienią 2014 roku zastąpi José Manuela Barroso. Nowo wybrany Parlament musi zatwierdzić tego kandydata, ponieważ „wybiera” on, jak stwierdza się w Traktacie, przewodniczącego Komisji. Oznacza to, że głos wyborców bardzo się liczy przy mianowaniu osoby, która stanie na czele rządu UE.

 Z 13 europejskich partii politycznych, pięć nominowało swoich kandydatów na stanowisko przyszłego Przewodniczącego Komisji Europejskiej. Jean -Claude Juncker, były premier Luksemburga oraz były przewodniczący Eurogrupy, został nominowany przez EPL (Europejską Partię Ludową). Martin Schulz, obecny przewodniczący Parlamentu Europejskiego, jest kandydatem nominowanym przez S&D (Grupę Postępowego Sojuszu Socjalistów i Demokratów). Guy Verhofstadt, były premier Belgii oraz obecny lider ALDE (Porozumienia Liberałów i Demokratów), jest kandydatem z ramienia tej grupy. Zieloni nominowali dwoje obecnych posłów do Parlamentu Europejskiego, Francuza José Bové oraz Niemkę Skę Keller, natomiast kandydatem nominowanym przez Zjednoczoną Lewicę Europejską jest lider greckiej partii SYRIZA Alexis Tsipras.

 Nowa większość polityczna, wyłoniona w wyniku wyborów, będzie również kształtować, przez najbliższe pięć lat, europejskie prawodawstwo obejmujące obszary od jednolitego rynku po swobody obywatelskie. Parlament – jedyna bezpośrednio wybierana instytucja UE – jest obecnie niezbędnym elementem europejskiego systemu podejmowania decyzji i dysponuje takim samym prawem głosu jak rządy krajowe, w odniesieniu do niemal całego prawodawstwa UE.

 

Jakie są uprawnienia i rola Parlamentu?

W 2014 roku, wyniki wyborów do Parlamentu Europejskiego - jedynej demokratycznie wybieranej instytucji UE, po raz pierwszy w historii Unii, zadecydują o tym, kto stanie na czele Komisji Europejskiej, organu wykonawczego UE. Pozostali kandydaci na Komisarzy również będą musieli przejść przez wymagający proces kontroli parlamentarnej.


Po ustaleniu składu Komisji Europejskiej, posłowie do Parlamentu Europejskiego wrócą do swoich głównych obowiązków parlamentarnych: kształtowania prawa, które wpływa na codzienne życie obywateli Europy oraz opracowywania rocznego budżetu UE. Kompetencje te Parlament dzieli z Radą Unii Europejskiej (składającą się z ministrów 28 państw UE), z którą pracuje w systemie zbliżonym do dwuizbowego. Parlament ma również uprawnienia do nadzoru nad innymi instytucjami UE, kontroluje, w jaki sposób pracują i na co wydają pieniądze podatników. Ponadto Parlament wysłuchuje obaw i trosk obywateli oraz może włączać nowe zagadnienia do politycznego planu działań UE.


Poniżej, znajduje się prezentacja obowiązków i uprawnień Parlamentu.


1. Procedura powoływania Komisji Europejskiej


Państwa członkowskie UE, po raz pierwszy, muszą uwzględnić wyniki wyborów europejskich podczas mianowania kandydatów na stanowisko przewodniczącego Komisji Europejskiej. Procedura będzie wyglądać następująco:


  • Uwzględniając wyniki wyborów europejskich, szefowie państw lub rządów państw członkowskich przedstawiają kandydata na stanowisko Przewodniczącego Komisji Europejskiej;
  • Kandydat prezentuje Parlamentowi swoje poglądy polityczne (w formie oświadczenia);
  • Kandydat musi zostać zatwierdzony bezwzględną większością głosów, (376 z 751); jeśli kandydat został zatwierdzony, zostaje mianowany przez Parlament, jeśli nie – państwa członkowskie muszą przedstawić nowego kandydata;
  • Nowo wybrany Przewodniczący KE oraz rządy państw członkowskich ustalają wspólnie listę kandydatów na stanowiska Komisarzy (po jednym z każdego państwa);
  • Kandydaci poddają się przesłuchaniu na forum Parlamentu (nie jest to jedynie formalność, Parlament odrzucał już kandydatów, których uznał za nieodpowiednich);
  • Kolegium Komisarzy wraz z Przewodniczącym KE podlegają zatwierdzeniu przez Parlament w pojedynczym głosowaniu, do ich zatwierdzenia potrzeba zwykłej większości głosów (większości głosów oddanych);
  • Po zatwierdzeniu przez Parlament, szefowie państw/rządów państw członkowskich oficjalnie mianują nową Komisję Europejską.

 

 2. Uprawnienia ustawodawcze


Posłowie do PE są prawodawcami w Unii Europejskiej: bez ich udziału i zgody większość praw UE nie może powstać. Na mocy Traktatu z Lizbony, z roku 2009, Parlament uzyskał rzeczywiste uprawnienia w ostatnich z ważnych obszarów polityki, takich jak: rolnictwo i swobody obywatelskie, gdzie dotychczas pełnił jedynie rolę konsultacyjną.


Poniżej, znajduje się charakterystyka podstawowych rodzajów uprawnień ustawodawczych PE.


  • Zwykła procedura ustawodawcza: znana również jako procedura "współdecyzji", jest najważniejszą procedurą ustawodawczą UE, stosowaną do formułowania i przyjmowania prawie wszystkich europejskich aktów prawnych (w 70 z 80 obszarów polityki). Daje Parlamentowi prawo do przyjmowania, odrzucania lub zmieniania projektów ustawodawczych dotyczących jednolitego rynku, środowiska naturalnego, ochrony konsumentów, swobód obywatelskich, rolnictwa, transportu, badań oraz innych dziedzin. Przykładowo, w obecnej kadencji posłowie do PE korzystali ze swoich uprawnień ustawodawczych, w walce o zaostrzenie przepisów w dziedzinie ochrony danych, ustalając limity premii w bankowości, a także zapewniając lepszą kontrolę demokratyczną nad nowopowstałym unijnym systemem zarządzania gospodarką.

 

  • Konsultacja: w niektórych obszarach prawodawstwa (np. podatki, konkurencyjność, członkowstwo w strefie euro) Parlament wydaje jedynie opinię. Jednakże liczba dziedzin polityki, w których stosuje się tę procedurę, znacznie się zmniejszyła, ponieważ większość przepisów prawa uchwalana jest poprzez współdecyzję.

 

  • Zgoda: jeżeli UE planuje przyjąć nowe państwa członkowskie lub zawrzeć umowy z krajami spoza UE, konieczna jest zgoda Parlamentu, chociaż nie może on zmienić treści takich umów. Posłowie obecnej kadencji odrzucili Umowę handlową dotyczącą zwalczania obrotu towarami podrobionymi (ACTA) i nie zgodzili się na przekazywanie danych bankowych do USA za pośrednictwem sieci SWIFT.

  • Prawo inicjatywy: Parlament może zwrócić się do Komisji Europejskiej o zaproponowanie nowych przepisów, co często czyni po zapoznaniu się z rocznym programem prac KE.

3. Uprawnienia budżetowe

 

Takie polityki UE jak: rolnictwo, rozwój regionalny, energia, transport, środowisko, pomoc na rzecz rozwoju czy badania naukowe otrzymują dofinansowanie z UE. Wykorzystywany w tym celu, długoterminowy budżet Unii Europejskiej musi być zatwierdzony przez rządy krajowe i posłów do PE, a następnie obie strony, co roku, wspólnie decydują, jak wyglądać ma budżet roczny.


Parlament odpowiada również za późniejsze kontrole, sprawdzające, czy pieniądze podatników zostały wykorzystane zgodnie z planem, a także za udzielanie absolutorium z wykonania budżetu, jeżeli jest z niego zadowolony. Przy wielu okazjach, PE żądał zaostrzenia kontroli, a w roku 1999 doprowadził do ustąpienia całej Komisji Europejskiej z powodu złego zarządzania budżetem.


4. Kontrola demokratyczna i uprawnienia nadzorcze

 

Podstawową rolą każdego parlamentu jest kontrola lub nadzorowanie innych organów władzy, aby zapewnić demokratyczne rozliczenie ich z podjętych działań. Parlament Europejski wykonuje to zadanie na wiele sposobów.

 

Uprawnienia do mianowania

Poza odgrywaniem kluczowej roli przy wyborze Komisji Europejskiej, Parlament przeprowadza przesłuchania prezesa i członków zarządu Europejskiego Banku Centralnego (EBC), a także kandydatów do Trybunału Obrachunkowego.

 

Parlamentarna kontrola EBC

Aby zapewnić demokratyczny nadzór nad europejską polityką monetarną, prezes Europejskiego Banku Centralnego, co trzy miesiące, składa Komisji Gospodarczej i Monetarnej PE sprawozdanie, a ponad to przedstawia Parlamentowi roczne sprawozdanie z działalności banku.


Wykorzystując własne, nowe uprawnienia kontrolne w stosunku do EBC, posłowie poddadzą go ścisłej kontroli parlamentarnej. Ponadto, posłowie będą mieli prawo do zatwierdzania osób pełniących kierownicze funkcje w organach kontrolnych banku.

 

Dochodzenia parlamentarne

Parlament ma prawo do powołania komisji tymczasowej, która może zając się badaniem spraw o istotnym znaczeniu społecznym (tak, jak niedawno powołana komisja ds. zorganizowanej przestępczości, korupcji i prania pieniędzy), albo zajmuje się domniemanymi naruszeniami lub błędnym zastosowaniem prawa wspólnotowego.

 

Pytania parlamentarne

W celu nadzorowania, w jaki sposób inne instytucje UE wywiązują się ze swoich obowiązków, posłowie mogą stawiać pytania ustne i pisemne. Tym sposobem Komisja i Rada są regularnie nakłaniane do odpowiedzi na pytania, udzielania szczegółowych informacji lub do uczestniczenia w debatach parlamentarnych dotyczących konkretnych zagadnień politycznych.


5. Polityka zagraniczna i prawa człowieka


Wysoki przedstawiciel UE do spraw wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB) jest odpowiedzialny przed Parlamentem, który ma prawo do otrzymywania informacji i wydawania opinii na temat tej polityki, a także może wykorzystywać swoje uprawnienia budżetowe do kształtowania jej zasięgu i celów.


Zgoda Parlamentu jest konieczna przy każdym rozszerzeniu UE, a także przy zawieraniu umów handlowych i międzynarodowych z krajami spoza UE. Posłowie wkładają także dużo energii w działania wspierające prawa człowieka oraz w propagowanie demokratycznych wartości na świecie, dorocznym podsumowaniem pracy Parlamentu w tej dziedzinie jest przyznanie Nagrody im. Sacharowa za wolność myśli.

 

 6. Petycje

 

 PE odgrywa wiodącą rolę w propagowaniu przejrzystości, otwartości i publicznego dostępu do „brukselskiego labiryntu”. Każdy obywatel Unii ma prawo zwrócić się do posłów z petycją na temat problemów dotyczących środowiska naturalnego, sporów z organami celnymi, przeniesienia praw do świadczeń emerytalnych czy innych kwestii, pod warunkiem, że wchodzą one w zakres uprawnień Unii Europejskiej. Społeczeństwo może także zwracać się do niezależnego, powołanego przez Parlament, Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, który ma prawo prowadzić dochodzenie w sprawach skarg na niewłaściwe administrowanie lub nadużywanie władzy przez instytucje UE.


 

czytano: 1347 razy

źródło: Parlament Europejski

Strona główna
Artur Dunin - poseł na Sejm RP