Projekt ustawy o umowie związku partnerskiego
O mnie
Szczęśliwy ojciec dwóch synów  - Sebastiana  i Maćka. Absolwent Akademii Górniczo - Hutniczej ...
Bezpłatne konsultacje prawne

w sprawie nieprawidłowości w postępowaniach prowadzonych przez sądy

Strona główna » Sejm » Interpelacje » w sprawie nieprawidłowości w postępowaniach prowadzonych przez sądy

wielkość tekstu:A | A | A

  Szanowny Panie Ministrze! Podczas moich dyżurów w biurze poselskim wielokrotnie zgłaszają się do mnie osoby, które niestety, jak mi przekazują na podstawie dokumentów, w mniejszym lub większym stopniu, według nich, zostały poszkodowane przez wymiar sprawiedliwości. Większość przypadków dotyczy wyroków, jakie zapadły w naszych krajowych sądach różnych instancji.

   Wiele osób zgłasza dramatyczną przewlekłość postępowań, nieuznawanie dowodów w rozstrzyganych sprawach, częste zmiany składów orzekających, co powoduje konieczność ponownego zapoznawania się ze sprawą, a także jednostronne opiniowanie. Dla wyjaśnienia załączam dość obszernie opisany jeden z przypadków*).

   Zdaję sobie sprawę, że jest Pan ministrem sprawiedliwości od niedawna, jednak mam nadzieję, że pochyli się Pan nad problemami związanymi z działaniem sądów i usprawni ich działanie. W związku z tym zwracam się do Pana Ministra z pytaniem: Jakie kroki podejmie Pan, by obywatele czuli, że mogą mieć dużo większe zaufanie do wymiaru sprawiedliwości?

   Wiele osób zgłasza podobne problemy, jakie pojawiły się w załączonym piśmie, dlatego bardzo proszę o informację, jakie decyzje zostaną podjęte przez Pana Ministra, by tego typu sytuacje nie zdarzały się w polskim wymiarze sprawiedliwości.

   Z poważaniem

   Poseł Artur Dunin

   Zgierz, dnia 26 czerwca 2013 r.

 
 
 
......................................................................................................
 
 

 Szanowna Pani Marszałek! W odpowiedzi na interpelację pana posła Artura Dunina w sprawie nieprawidłowości w postępowaniach prowadzonych przez sądy, przekazaną wraz z pismem pana Marka Kuchcińskiego, wicemarszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, z dnia 9 lipca 2013 r., uprzejmie przedstawiam, co następuje.

   W zakresie pytania dotyczącego przewlekłości postępowań sądowych należy wskazać, że czas trwania postępowań sądowych zależy od wielu czynników. Przede wszystkim wyznacza go rodzaj, charakter i stopień zawiłości danej sprawy. Przyczynami przedłużających się postępowań sądowych są również rozwiązania proceduralne utrudniające szybkie rozpoznawanie spraw, niestawiennictwo stron, pełnomocników, świadków i biegłych, zakres prowadzonego postępowania dowodowego, długotrwałe oczekiwanie na sporządzenie opinii przez biegłych sądowych, czy też inne bariery (np. wadliwości dokonywanych przez pocztę doręczeń).

   Poprawa sprawności postępowań sądowych od lat należy do priorytetowych zadań nadzorczych ministra sprawiedliwości. W tym celu cyklicznie analizowane są dane statystyczne odzwierciedlające pracę sądów powszechnych.

   Uchwalona w dniu 16 września 2011 r. i obowiązująca od dnia 3 maja 2012 r. ustawa o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 233, poz. 1381) wprowadziła szereg rozwiązań zmierzających do usprawnienia i przyspieszenia rozpoznawania spraw cywilnych, między innymi poprzez nałożenie na strony i uczestników postępowania ciężaru dokonywania czynności procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami oraz obowiązku przytaczania wszelkich okoliczności faktycznych i dowodów bez zwłoki. Skonkretyzowano także obowiązki sądu w zakresie pozyskiwania od stron i uczestników postępowania jasnego stanowiska procesowego już w ramach tzw. informacyjnego słuchania stron.

   Istotne było także uchylenie z dniem 3 maja 2012 r. odrębnego postępowania w sprawach gospodarczych przy zachowaniu odrębnych sądów gospodarczych, co odformalizowało postępowanie sądowe w tych sprawach, pozostawiając ich rozstrzyganie wyspecjalizowanym sędziom. Wypada również wymienić działania w ramach tworzonego w Warszawie Centrum Sądownictwa Gospodarczego związane z dostosowaniem liczby etatów orzeczniczych i urzędniczych do obciążenia wpływem spraw w stołecznych sądach gospodarczych jako największych w kraju w celu poprawy szybkości rozpoznawania spraw.

   Uproszczenie i przyspieszenie postępowań sądowych możliwe jest, już obecnie, między innymi dzięki wykorzystaniu nowoczesnych technik informatycznych. Z dniem 1 stycznia 2010 r. wprowadzono zmiany w Kodeksie postępowania cywilnego umożliwiające rozstrzyganie sporów w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Postępowanie to cieszy się dużą popularnością z uwagi na szybkość postępowania, nieograniczony zakres podmiotów uprawnionych do dochodzenia roszczeń przed e-sądem, szeroki zakres przedmiotowy obejmujący zasadniczo roszczenia pieniężne bez względu na wartość przedmiotu sporu oraz znacznie niższe niż w innych postępowaniach opłaty sądowe.

   Ponadto w sądach wdrażany jest protokół elektroniczny, co pozwala na utrwalanie przebiegu posiedzeń za pomocą urządzeń rejestrujących dźwięk albo obraz i dźwięk, skracając znacznie czas ich trwania. Protokół elektroniczny został wprowadzony w miejsce pisemnego protokołu rozprawy w celu wyeliminowania problemów związanych z protokołowaniem tradycyjnym. Protokół elektroniczny w pełni odzwierciedla rzeczywisty przebieg rozprawy, rejestruje całą treść wypowiedzi oraz sposób mówienia (spontaniczność wypowiedzi), skraca czas trwania rozprawy, zapewnia bieżącą kontrolę stron i uczestników nad utrwaleniem przebiegu rozprawy. Protokół rozprawy w formie nagrania udostępniany jest na specjalnie wydzielonych stanowiskach w budynku sądu bądź na wniosek strony wydawany jest również zapis dźwięku na informatycznych nośnikach danych (np. na płycie CD).

   W sądach powszechnych trwają również prace w zakresie wdrożenia systemu umożliwiającego uzyskanie informacji sądowej za pośrednictwem Internetu, zwanego Internetowym Portalem Informacyjnym Sądów Powszechnych, co stanowi alternatywę dla dotychczasowych tradycyjnych metod komunikacji z sądem. Rozwiązanie to zostało uregulowane w Regulaminie urzędowania sądów powszechnych w rozdziale 8 - Udostępnianie akt sądowych i dokumentów z akt, przesyłanie akt (art. 90a). Zgodnie z założeniami portalu informacyjnego sądów powszechnych użytkownik uzyska dostęp do informacji w sprawach toczących się z jego udziałem obejmujących m.in. stan sprawy, czynności wykonywane przez sąd, wyznaczone terminy posiedzeń, dokumenty w sprawie wygenerowane przez sąd w postaci elektronicznej (pisma wychodzące, wyroki, postanowienia, uzasadnienia, protokoły z rozpraw), dane dotyczące postępowania w niższej instancji, o ile takie istnieją. Ponadto strona uzyska możliwość odsłuchania protokołu elektronicznego następnego dnia po jego rejestracji.

   Aktualnie Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi dalsze działania mające na celu wprowadzenie zmian ukierunkowanych na poprawę sprawności postępowania. Prowadzone są prace nad projektami legislacyjnymi, których celem jest przyspieszenie postępowania. Przykładami planowanych rozwiązań są:

   - Projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw. Jednym z celów projektowanych zmian jest przyspieszenie postępowań sądowych. W projekcie przewiduje się dalszą informatyzację postępowania cywilnego polegającą na wprowadzeniu tzw. elektronicznego biura podawczego (pozwalającego na składanie pism procesowych drogą elektroniczną oraz dokonywanie doręczeń elektronicznych we wszystkich sprawach cywilnych), elektronicznego postępowania w sprawach o nadanie klauzuli wykonalności bankowym tytułom egzekucyjnym, zmian związanych z wdrożeniem protokołu elektronicznego (modyfikacja przepisów dotyczących: udostępniania zapisu obrazu i dźwięku z przebiegu posiedzenia, sporządzania protokołu skróconego, transkrypcji; dopuszczenie elektronicznych uzasadnień orzeczeń), uproszczenia czynności polegających na przeprowadzeniu dowodu na odległość oraz zmian w elektronicznym postępowaniu upominawczym (umożliwienie powodowi złożenia wniosku o umorzenie postępowania w razie zaistnienia określonych zdarzeń procesowych, uzupełnianie opłaty od pozwu, sprecyzowanie zakresu, w jakim pozew i sprzeciw podlegają uzupełnieniu w razie przekazania sprawy do postępowania zwykłego).

   Zakłada się też wprowadzenie zmian w postępowaniu rozpoznawczym zmierzających do przyspieszenia postępowań sądowych i ograniczenia kognicji sądów powszechnych w sprawach cywilnych (zmiana przepisu dotyczącego skutków wniosku o wyłączenie sędziego, rozszerzenie kompetencji referendarzy sądowych w postępowaniu upominawczym i nieprocesowym, ograniczenie obowiązku przedstawienia sprawozdania w czasie rozprawy apelacyjnej, powierzenie notariuszom niektórych spraw spadkowych rozpoznawanych w postępowaniu nieprocesowym, wprowadzenie regulacji dotyczącej uproszczonej klauzuli wykonalności oraz doprecyzowanie przepisów o postępowaniu klauzulowym).

   W projekcie zostały także zamieszczone propozycje zmian w postępowaniu egzekucyjnym, które zmierzają do uproszczenia i przyspieszenia tego postępowania. Zakłada się rozszerzenie kompetencji referendarzy sądowych w sprawach egzekucyjnych, liberalizację przepisów normujących udział pełnomocników w postępowaniu egzekucyjnym, ograniczenie katalogu czynności komornika podlegających zaskarżeniu i zmianę trybu wnoszenia skargi na czynności komornika, modyfikację regulacji dotyczącej zbiegu egzekucji, wprowadzenie tzw. komorniczego wyjawienia majątku dłużnika, zmianę reguł dotyczących następstwa w trakcie postępowania, rezygnację z instytucji umorzenia postępowania z mocy prawa i obligatoryjnego wysłuchania stron przed umorzeniem postępowania, modyfikację podstawy powództwa opozycyjnego oraz przepisu dotyczącego właściwości sądu w sprawach z powództw przeciwegzekucyjnych, uproszczenie egzekucji z nieruchomości (w tym powierzenie komornikom sądowym niektórych czynności realizowanych obecnie przez sądy).

   - Projekt założeń projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego, ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw. Celem proponowanych zmian jest dalsza informatyzacja postępowania wieczystoksięgowego, polegająca na wprowadzeniu obowiązku inicjowania tego postępowania drogą elektroniczną przez niektóre podmioty (notariuszy, komorników sądowych i naczelników urzędów skarbowych będących organami egzekucyjnymi). Elektroniczne postępowanie wieczystoksięgowe zapewni łatwiejszy i szybszy dostęp do sądu, a także sprawne załatwienie sprawy. Wprowadzenie obowiązku składania drogą elektroniczną wniosków o wpis do księgi wieczystej oraz wniosków o założenie księgi wieczystej umożliwi - w zakresie prostych czynności - automatyczne przetwarzanie danych zawartych w treści wniosku do struktury księgi wieczystej prowadzonej w systemie teleinformatycznym po zweryfikowaniu tych danych przez orzecznika. Składanie drogą elektroniczną wniosków o wpis do księgi wieczystej umożliwi również automatyczne zamieszczanie wzmianek wyłączających rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych niezwłocznie po sporządzeniu aktu notarialnego i złożeniu wniosku o wpis. Celem projektowanej ustawy jest także wprowadzenie zmian w przepisach dotyczących postępowania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Zmierzają one do dostosowania przepisów procedury do regulacji prawa materialnego oraz do modyfikacji instytucji procesowych, których stosowanie komplikuje rozpoznawanie spraw z tej kategorii. Projektowane rozwiązania mają na celu wyeliminowanie istniejących w orzecznictwie i doktrynie rozbieżności co do zakresu kompetencji referendarzy sądowych w postępowaniu przed sądem rejestrowym oraz zmianę przepisów dotyczących postępowania w sprawach o zabezpieczenie spadku i spis inwentarza.

   - Projekt założeń do projektu ustawy o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz ustawy Kodeks postępowania cywilnego. Przewidziano w nim między innymi usprawnienie uiszczania opłat sądowych w sprawach cywilnych poprzez likwidację znaków opłaty sądowej oraz umożliwienie wdrożenia systemu elektronicznego uiszczania opłat sądowych za pośrednictwem platformy elektronicznych płatności.

   - Projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks wykroczeń oraz niektórych innych ustaw. Projektowana ustawa ma na celu wprowadzenie uregulowań umożliwiających bardziej efektywne zwalczanie wykroczeń. Projekt przewiduje zaostrzenie zasad odpowiedzialności za poszczególne wykroczenia w stosunku do analogicznych unormowań obowiązującego Kodeksu wykroczeń przez podwyższenie sankcji zawartych w przepisach części szczególnej. Projekt przewiduje podwyższenie górnej granicy kary grzywny z 5000 zł do 10 000 zł oraz dolnej granicy z 20 zł do 50 zł. W projekcie przewiduje się również podniesienie górnej granicy nawiązki z 1000 zł do 2000 zł. Obecnie projekt jest po uzgodnieniach międzyresortowych.

   - Projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny, ustawy Kodeks postępowania karnego oraz ustawy o wykonywaniu kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego. Projektowana ustawa ma na celu wprowadzenie normatywnych podstaw dla szerokiego wykorzystania w postępowaniu karnym, na wszystkich jego etapach, możliwości wynikających z rozwoju nowych technologii, w tym wypadku technologii zdalnego monitorowania zachowania ludzkiego przy użyciu aparatury elektronicznej. Projekt został skierowany na Radę Ministrów.

   - Projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego i niektórych innych ustaw. Projekt ustawy stanowi kompleksową regulację, której celem jest zwiększenie sprawności postępowania karnego oraz jego efektywności, przewiduje między innymi rozszerzenie możliwości stosowania tzw. trybów konsensualnych, wprowadza możliwość przyznania obrońcy na wniosek oskarżonego, przewiduje udział referendarzy sądowych w postępowaniu karnym, rezygnuje z postępowania uproszczonego oraz przewiduje zmiany w zakresie podstaw zaskarżenia wyroków. Projekt został opracowany przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Karnego, a w dniu 9 października Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego, ustawy Kodeks karny i niektórych innych ustaw.

   Odnosząc się do zarzutów, formułowanych w treści wystąpienia mieszkańca Zgierza przedstawionego przez pana posła, dotyczących m.in. nagłośnienia sali oraz stanu i miejsca udostępniania stronie akt sprawy, uprzejmie informuję, że winny być one zgłoszone bezpośrednio sądowi w trakcie trwania rozprawy bądź w formie skargi lub wniosku do prezesa właściwego sądu, zgodnie z trybem określonym w art. 41a-41e ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 427 i 662). Przemawiają za tym rodzaj, czas i miejsce występowania wskazanych utrudnień oraz obowiązujący model nadzoru administracyjnego nad sądami powszechnymi.

   Nadmienić również należy, że na podstawie przepisów rozporządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. Nr 38, poz. 249, z późn. zm.), to do zakresu czynności prezesa sądu należy między innymi zapewnienie właściwej organizacji pracy sądu oraz podejmowanie decyzji w sprawach bieżących związanych ze sprawnym funkcjonowaniem jednostki (§ 32 ust. 1 pkt 2 i 13).

   Odnosząc się do zarzutu sformułowanego w przedmiocie akt sprawy, pragnę wskazać, że zgodnie z § 30 ust. 2 zarządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 2003 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (Dz. Urz. MS Nr 5, poz. 22, z późn. zm.) akta powinny być połączone w sposób zapewniający trwałość, kompletność i integralność, a karty w nich ponumerowane.

   Jednocześnie wyjaśniam, że w zależności od struktury organizacyjnej konkretnej jednostki sądowej oraz istniejących warunków lokalowych akta sprawy sądowej mogą być udostępnione stronie lub innej uprawnionej osobie w pomieszczeniach sekretariatu wydziału lub w biurach obsługi interesantów, w tym w utworzonych w niektórych sądach czytelniach akt, o czym stanowią przepisy wskazanego powyżej zarządzenia.

   Odnosząc się natomiast do zarzutu ˝częstych zmian składu orzekającego˝, należy wskazać, że zmiany składu rozpoznającego daną sprawę mogą być wynikiem różnych sytuacji, np. wyłączenia sędziego od rozpoznania danej spraw, dłuższej nieobecności sędziego w pracy spowodowanej chorobą bądź innymi okolicznościami (np. urlopem macierzyńskim), czy też delegowaniem sędziego do orzekania w sądzie wyższej lub mianowania na sędziego wyższej instancji. Należy zaznaczyć, że Ministerstwo Sprawiedliwości nie gromadzi danych statystycznych w zakresie podniesionej kwestii.

   Z kolei kwestie ˝nieuznawania dowodów˝ oraz ˝jednostronnego opiniowania˝ odnoszą sią ściśle do sfery orzeczniczej sądów. Stosownie do treści przepisu art. 9 oraz 9a § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070, ze zm.) minister sprawiedliwości sprawuje zewnętrzny nadzór wyłącznie nad działalnością administracyjną sądów, który nie obejmuje czynności orzeczniczych, których dokonywanie jest zastrzeżone dla sędziów i referendarzy sądowych. Kwestie sposobu procedowania, a więc rozstrzygania wniosków dowodowych, ocena ich wiarygodności i mocy, a następnie wydane na ich podstawie orzeczenia sądowe, zastrzeżone są do wyłącznej kompetencji niezawisłego sądu. Stąd też nie mogą być przedmiotem badania i oceny ministra sprawiedliwości.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Wojciech Węgrzyn

   Warszawa, dnia 31 lipca 2013 r.

 
Strona główna Drukuj dokument
Artur Dunin - poseł na Sejm RP