Projekt ustawy o umowie związku partnerskiego
O mnie
Szczęśliwy ojciec dwóch synów  - Sebastiana  i Maćka. Absolwent Akademii Górniczo - Hutniczej ...
Bezpłatne konsultacje prawne

w sprawie pogarszającej się sytuacji na rynku wyrobów tytoniowych

Strona główna » Sejm » Zapytania » w sprawie pogarszającej się sytuacji na rynku wyrobów tytoniowych

wielkość tekstu:A | A | A

  Szanowny Panie Ministrze! Według ostatnich doniesień prasowych (artykuł Witolda Gadomskiego ˝Jak pali się budżet˝, ˝Gazeta Wyborcza˝ z 6 maja 2013 r. oraz artykuł Patrycji Otto ˝Mniej papierosów z banderolą˝, ˝Dziennik Gazeta Prawna˝, 8 maja 2013 r.) od kilku miesięcy gwałtownie spada sprzedaż legalnie sprzedawanych papierosów, a co za tym idzie, załamują się wpływy do budżetu państwa z tytułu podatku akcyzowego od wyrobów tytoniowych. W zacytowanym w nich raporcie Project Star badawczej firmy KPMG szara strefa wyrobów tytoniowych w 2012 r. jest już szacowana na ponad 12 mld i jest to już ponad 20% rynku tytoniowego w Polsce. W styczniu 2013 r. wpływy z akcyzy tytoniowej były o 17% niższe niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. W kolejnych miesiącach ten niekorzystny trend pogłębia się, co powoduje, że pojawiają się pytania o realizację rocznego planu z tytułu przychodów akcyzowych, który zakłada w tym roku uzyskanie z tego tytułu 18,8 mld zł.

   Podczas spotkań z plantatorami otrzymuję sygnały, że tak szybki wzrost szarej strefy jest wynikiem przede wszystkim szybkich podwyżek akcyzy. Z informacji, jakie uzyskałem, w ostatnich 10 latach podatki w cenie paczki wzrosły niemal o 200% - ponad 3 razy bardziej niż poziom wynagrodzeń. Już teraz akcyza na papierosy to 87,5 EUR na 1000 sztuk, mimo że na dojście do przewidzianego dyrektywą 2011/64/WE poziomu 90 EUR Polska ma czas do i stycznia 2018 r.

   Efektem tak drastycznych i szybkich podwyżek akcyzy jest duża liczba, szczególnie mniej zamożnych, palaczy masowo uciekających do szarej strefy, pozbawiających budżet państwa znaczących wpływów. Z przygotowanych raportów wynika, że z legalnego rynku do szarej strefy odchodzą szczególnie konsumenci najbiedniejsi, którzy są klientami tzw. segmentu taniego, stanowiącego 60% całkowitej konsumpcji w Polsce, gdzie trafia większość uprawianego w Polsce tytoniu, z którego uprawy żyje w Polsce prawie 60 tys. rolników. Jest więc szczególnie istotne, by żadne unormowania regulacyjne bądź podatkowe dodatkowo nie obciążały tej części rynku, z której ucieka do szarej strefy największa liczba konsumentów.

   Zdaję sobie sprawę, że kwestia palenia jest bardzo poważnym problemem zdrowotnym i powinniśmy zrobić wszystko, by ograniczyć ilość wypalanych przez Polaków papierosów, jednak jest to proces bardzo powolny i trudny w realizacji. Natomiast jak wynika z danych, jakie uzyskuję od Krajowego Związku Plantatorów Tytoniu, sytuacja od strony ekonomicznej jest alarmująca.

   W związku z tym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

   1. Jakie są plany Ministerstwa Finansów odnośnie do wysokości stawek akcyzy na papierosy i wyroby tytoniowe na rok 2014, jak również innych parametrów warunkujących kształt i wielkość tego rynku (struktura podatku akcyzowego, poziom minimum akcyzowego)?

   2. Czy w związku z dramatycznie spadającymi wpływami od wyrobów tytoniowych do budżetu państwa, jak to przedstawiają media, Ministerstwo Finansów rozważa obniżenie tempa podwyżek podatku akcyzowego, by zahamować wzrost szarej strefy?

   3. Jakie kompleksowe działania zamierza podjąć kierowany przez Pana resort, by skutecznie walczyć ze zjawiskiem szarej strefy na rynku wyrobów tytoniowych?

   Z poważaniem

   Poseł Artur Dunin

   Zgierz, dnia 8 lipca 2013 r.

 
 
 
........................................................................................
 
 

  W nawiązaniu do pisma z dnia 11 lipca 2013 r., znak: SPS-024-4799/13, przy którym przesłane zostało zapytanie posła Artura Dunina w sprawie pogarszającej się sytuacji na rynku wyrobów tytoniowych, uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

   Polityka podatkowa w zakresie wyrobów tytoniowych uwzględnia szereg uwarunkowań. Do najważniejszych z nich należy zaliczyć zobowiązania Polski wobec Unii Europejskiej, względy zdrowotne oraz budżetowe.

   Analizując zobowiązania wobec Unii Europejskiej, należy wskazać konieczność realizacji dyrektywy Rady 2011/64/UE z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie struktury oraz stawek akcyzy stosowanych do wyrobów tytoniowych. Dyrektywa ta ustanawia ogólne zasady harmonizacji dotyczące struktury i stawek podatku akcyzowego na wyroby tytoniowe.

   W przypadku papierosów dyrektywa zakłada konieczność podwyżki akcyzy do wysokości gwarantującej osiągnięcie docelowego unijnego minimum akcyzowego, wynoszącego nie mniej niż 90 euro na 1000 sztuk papierosów, niezależnie od średniej ważonej detalicznej ceny sprzedaży, i podatek akcyzowy ogółem od średniej ważonej ceny detalicznej papierosów powinien osiągnąć poziom co najmniej 60%. Unijne, podwyższone minimum podatkowe będzie obowiązywać w Unii Europejskiej od 2014 r. Polska, korzystając z derogacji, winna je osiągnąć na dzień 1 stycznia 2018 r.

   Natomiast w przypadku tytoniu do palenia oraz cygar i cygaretek krajowa akcyza przekracza obowiązujące na te wyroby unijne minima podatkowe. Nie zwalnia to jednak z konieczności dokonywania na nie podwyżek akcyzy, które mają znaczenie dla zapewnienia stabilizacji i równowagi na rynku tytoniowym poprzez utrzymanie właściwych relacji w opodatkowaniu pomiędzy poszczególnymi wyrobami tytoniowymi.

   Czynnikami wpływającymi na wzrost podatku akcyzowego na wyroby tytoniowe są również względy zdrowotne i budżetowe.

   O zagadnieniach zdrowotnych stanowi art. 6 Ramowej konwencji WHO o ograniczeniu użycia tytoniu oraz art. 3 ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych. Wymienione akty prawne obligują do wdrażania odpowiedniej polityki podatkowej w zakresie akcyzy, polegającej na corocznych podwyżkach stawek podatku akcyzowego na wyroby tytoniowe, ukierunkowanej tym samym na ograniczanie dostępności tych wyrobów jako sposób realizacji celów zdrowotnych.

   Ponadto wpływy z tytułu podatku akcyzowego na wyroby tytoniowe stanowią ważną pozycję dochodów budżetowych.

   Uwzględniając ww. uwarunkowania oraz mając na uwadze dolegliwość finansową, jaką przyniosłaby dla konsumentów gwałtowna jednorazowa podwyżka akcyzy na wyroby tytoniowe, Ministerstwo Finansów dąży do stopniowego, corocznego wprowadzania podwyżek akcyzy na wyroby tytoniowe.

   W 2013 r. na papierosy w ramach kwotowo-procentowego systemu opodatkowania akcyzą obowiązuje stawka kwotowa w wysokości 188,00 zł / 1000 szt., przy niezmienionej stawce procentowej na poziomie 31,41% liczonej od maksymalnej ceny detalicznej.

   Na tytoń do palenia w ramach kwotowo-procentowego systemu opodatkowania akcyzą stawka kwotowa wynosi 128,02 zł/kg, przy stawce procentowej na poziomie 31,41% liczonej od maksymalnej ceny detalicznej.

   Na cygara i cygaretki obowiązuje wyłącznie stawka kwotowa akcyzy, która wynosi 266,90 zł / 1000 szt.

   W kolejnych latach rynek wyrobów tytoniowych będzie nadal monitorowany, co umożliwi elastyczne reagowanie w zależności od zagrożeń zdrowotnych i budżetowych mogących wystąpić na tym rynku.

   Również na 2014 r. i lata następne przewidywane są podwyżki akcyzy na wyroby tytoniowe w ramach obowiązującej kwotowo-procentowej struktury opodatkowania podatkiem akcyzowym wyrażonej poprzez zastosowanie stawki kwotowej dla papierosów za każde 1000 szt., a dla tytoniu do palenia za każdy kilogram oraz stawki procentowej liczonej od maksymalnej ceny detalicznej.

   Będą to podwyżki wprowadzane corocznie w wysokości zapewniającej stabilizację i równowagę na rynku tytoniowym. Podwyżki podatku akcyzowego na wyroby tytoniowe będą kształtowały się na takim poziomie, aby efekt społeczny tych podwyżek był akceptowalny.

   Odnosząc się do problemu szarej strefy na rynku wyrobów tytoniowych należy stwierdzić, iż działalność jej stymulują różnice cenowe występujące między państwami UE a państwami trzecimi. Różnice te sprawiają, że rynek unijny jest atrakcyjny dla osób zajmujących się obrotem nielegalnymi wyrobami tytoniowymi, które są przywożone głównie z Białorusi, Rosji i Ukrainy.

   W związku z tym każda podwyżka akcyzy na wyroby tytoniowe w państwach UE przyczyniająca się do wzrostu cen detalicznych legalnych wyrobów tytoniowych wpływa na opłacalność przemytu oraz nielegalnej produkcji i obrotu wyrobami tytoniowymi. Pochodzące bowiem z nielegalnych źródeł wyroby tytoniowe nie są obciążone żadnymi należnościami celnymi i podatkowymi.

   Należy podkreślić, że w związku z dyrektywą Rady 2011/64/UE w sprawie struktury oraz stawek akcyzy stosowanych do wyrobów tytoniowych Polska jest w sytuacji, która zobowiązuje ją do podnoszenia akcyzy na wyroby tytoniowe.

   Ponadto i inne akty prawne wymienione na wstępie, jak Ramowa konwencja WHO o ograniczeniu użycia tytoniu i ustawa o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, obligują do podwyższania akcyzy w takim stopniu, aby miało to wpływ na ograniczenie konsumpcji tytoniu przez palaczy.

   Przedstawiona w zapytaniu poselskim konkluzja, że podatek akcyzowy na przestrzeni 10 lat wzrastał powyżej poziomu wzrostu wynagrodzeń, jest prawidłowa, bowiem bariera cenowa, tj. malejąca siła nabywcza konsumentów wyrobów tytoniowych, może skutecznie przyczynić się do ograniczania spożycia wyrobów tytoniowych.

   Zasygnalizowania również wymaga to, że wymieniona w zapytaniu poselskim akcyza na papierosy w wysokości 87,5 euro na 1000 szt. została wyliczona w oparciu o średnią ważoną cenę detaliczną papierosów, podczas gdy dyrektywa 2011/64/WE stanowi, że kwota akcyzy na papierosy winna wynosić nie mniej niż 90 euro / 1000 szt. od wszystkich papierosów (tj. i od papierosów o najniższej cenie detalicznej). Zatem tak wyliczona akcyza ogółem na papierosy wynosi ok. 80 euro / 1000 szt.

   Średnia ważona cena detaliczna papierosów stanowi punkt odniesienia dla określenia procentowego udziału akcyzy w cenie. Dyrektywa precyzuje, że podatek akcyzowy ogółem od średniej ważonej ceny detalicznej papierosów powinien osiągnąć poziom co najmniej 60%.

   Biorąc pod uwagę powyższe, akcyza ogółem od papierosów w wyrażeniu kwotowym wynosi ok. 80 euro / 1000 szt., zaś udział akcyzy w średniej ważonej cenie detalicznej stanowi ok. 66%.

   W związku z koniecznością dokonywania podwyżek akcyzy na wyroby tytoniowe możliwość wykorzystania instrumentu podatkowego do regulowania nielegalnego rynku wyrobów tytoniowych jest ograniczona.

   Dlatego też do przeciwdziałania przemytowi i nielegalnemu obrotowi wyrobami tytoniowymi, które to zadanie w ramach resortu finansów realizuje Służba Celna, są wykorzystywane inne instrumenty prawne.

   W pierwszej kolejności należy wskazać, że przeciwdziałanie nielegalnemu obrotowi wyrobami tytoniowymi na obszarze celnym Unii Europejskiej jest jednym z priorytetowych zadań funkcjonującej w resorcie finansów Służby Celnej. Czynności podejmowane przez Służbę Celną w związku z tym zadaniem obejmują przede wszystkim wykonywanie kontroli przestrzegania przepisów prawa celnego oraz innych przepisów związanych z przywozem i wywozem towarów w obrocie między obszarem celnym Unii Europejskiej a państwami trzecimi oraz zwalczanie przestępczości skarbowej w obszarze wyrobów tytoniowych.

   O priorytetowym charakterze ww. zadania świadczy m.in. opracowywany przez Służbę Celną na poszczególne lata strategiczny plan kontroli. W szczególności w zatwierdzonym przez szefa Służby Celnej w październiku 2012 r. strategicznym planie kontroli na 2013 r. wśród wytypowanych sześciu obszarów wysokiego ryzyka powstawania nieprawidłowości na pierwszym i drugim miejscu zostały wymienione odpowiednio papierosy oraz tytoń do palenia, cygara i cygaretki. Należy podkreślić, że zaliczenie określonego obszaru do zadań priorytetowych skutkuje zintensyfikowaniem prowadzenia działań kontrolnych w tym obszarze.

   W związku z powyższym Służba Celna stale monitoruje obrót wyrobami tytoniowymi oraz podejmuje inicjatywy i działania ukierunkowane na przeciwdziałanie niepożądanym zjawiskom w obszarze wyrobów tytoniowych. W tym zakresie należy przede wszystkim wskazać na opracowaną w Ministerstwie Finansów strategię działania Służby Celnej w zakresie zwalczania przemytu wyrobów tytoniowych na lata 2009-2011. W jej ramach wykonano następujące działania:

   - wzmocniono kontrole na granicy wschodniej poprzez m.in. zwiększenie obsady kadrowej funkcjonariuszy celnych na przejściach granicznych, ustanowienie pełnomocnika szefa Służby Celnej do spraw koordynacji działań Izb Celnych w Olsztynie, Białymstoku, Białej Podlaskiej i Przemyślu oraz okresowe delegowanie grup mobilnych z wewnątrz kraju do izb granicznych,

   - doposażono jednostki Służby Celnej w urządzenia RTG do prześwietlania środków transportu drogowego i kolejowego, detektory przemytu i inny sprzęt do prowadzenia rewizji celnych, co pozwoliło na zwiększenie skuteczności wykrywania prób przemytu, w tym wyrobów tytoniowych,

   - wykorzystano przy czynnościach służbowych w szerszym zakresie psy służbowe wyszkolone do wykrywania wyrobów tytoniowych.

   W marcu 2012 r. została przyjęta do realizacji strategia działania Służby Celnej w zakresie zwalczania przemytu i nielegalnego obrotu wyrobami tytoniowymi na lata 2012-2015, która stanowi kontynuację ww. strategii z lat 2009-2011. W ramach obecnie realizowanej strategii celem zwiększenia skuteczności przeciwdziałania i zwalczania przemytu i nielegalnego obrotu wyrobami tytoniowymi Służba Celna podjęła inicjatywy m.in. w zakresie:

   - wymierzania kary za przemyt z uwzględnieniem w szczególności ilości przemycanego towaru i uszczuplonych należności celnych i podatkowych oraz obostrzenia wysokości kary grzywny w postępowaniu mandatowym w stosunku do sprawców wielokrotnych wykroczeń skarbowych lub też wszczynanie w ich miejsce postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe z wnioskowaniem o nadzwyczajne obostrzenie kary, aby dolegliwość tych środków skutecznie zniechęcała sprawców do popełniania w przyszłości kolejnych przestępstw skarbowych lub wykroczeń skarbowych,

   - stosowania innych środków prawnych (typu administracyjnego), jak występowanie o zatrzymanie paszportu, cofnięcie zezwolenia w małym ruchu granicznym, wpis cudzoziemca do wykazu osób niepożądanych,

   - objęcia ścisłą kontrolą miejsc dystrybucji nielegalnych wyrobów tytoniowych, takich jak bazary i targowiska.

   W strategii przewidziano również utrzymanie wysokiego poziomu kontroli na wschodniej granicy państwa oraz dalsze rozwijanie i doskonalenie współpracy z administracjami celnymi i innymi instytucjami państw Unii Europejskiej zwalczającymi nielegalny obrót wyrobami tytoniowymi.

   Niezależnie od powyższego powołano w Służbie Celnej specjalistyczną komórkę organizacyjną składającą się z ekspertów z zakresu wyrobów tytoniowych, którzy na bieżąco prowadzą prace analityczne umożliwiające identyfikację zjawisk niepożądanych oraz wypracowywanie skutecznych metod ich zwalczania.

   Ponadto, dostrzegając znaczny wzrost w latach 2010-2012 podaży surowca tytoniowego, w tym nieprzetworzonych, wysuszonych liści tytoniu, które były wykorzystywane do nielegalnej produkcji papierosów, podjęto działania legislacyjne w celu zapobieżenia negatywnym konsekwencjom niekontrolowanego obrotu surowcem tytoniowym. Do ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym wprowadzono przepisy, które weszły w życie 1 stycznia 2013 r., przewidujące monitorowanie obrotu suszem tytoniowym poprzez objęcie go w niektórych sytuacjach podatkiem akcyzowym, co przyczyniło się do ograniczenia szarej strefy wyrobów tytoniowych.

   Należy podkreślić, że ujawnienia nielegalnych wyrobów tytoniowych dokonywane w ostatnich latach przez Służbę Celną stanowią dominującą część ujawnień dokonywanych przez polskie służby państwowe. W przypadku nielegalnych papierosów procentowy udział ujawnień dokonanych przez Służbę Celną w porównaniu do innych służb państwowych wyniósł: w 2009 r. i 2010 r. - 77%, w 2011 r. - 74,5%, a w 2012 r. - 73%. Natomiast w przypadku nielegalnego tytoniu udział ten kształtował się następująco: w 2009 r. - 88,5%, w 2010 r. - 78%, w 2011 r. - 48%, a w 2012 r. - 78%. Na zanotowany w 2011 r. spadek udziału Służby Celnej w ujawnieniach tytoniu wpłynęły działania Policji związane z likwidacją nielegalnych wytwórni papierosów i tytoniu do palenia.

   Ponadto o skuteczności działań podejmowanych m.in. przez Służbę Celną w zakresie zwalczania szarej strefy w obszarze wyrobów tytoniowych może świadczyć wielkość wskaźnika procentowego udziału nielegalnych papierosów w krajowym rynku tytoniowym. Według dostępnych badań rynkowych wykonywanych pod kontrolą Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) przez KPMG (międzynarodowa sieć firm audytorsko-doradczych) w 2011 r. wskaźnik ten wyniósł 12,9%, natomiast w 2012 r. - 13% i był niższy w porównaniu do innych państw regionu. Należy przy tym zauważyć, że rynek papierosowy w Polsce z roku na rok się zmniejsza, co potwierdza systematycznie malejąca sprzedaż papierosów legalnych. Zatem utrzymujący się na niezmienionym poziomie procentowy udział w rynku papierosów nielegalnych wskazuje na ich malejącą ilość w szarej strefie. Należy również zauważyć, że efekty działań polskich służb w zakresie skuteczności zwalczania przemytu papierosów plasują nasz kraj w ścisłej czołówce państw członkowskich Unii Europejskiej. W latach 2009 i 2010 Polska zajmowała pierwsze miejsce pod względem ujawnień nielegalnych papierosów, natomiast w 2011 r. nieznacznie ustępowała jedynie Wielkiej Brytanii i Grecji. W 2012 r. Polska znów była liderem wśród państw członkowskich Unii Europejskiej w zwalczaniu przemytu wyrobów tytoniowych. Z udostępnionych w czerwcu br. danych Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) wynika, że w ubiegłym roku zajęto w Polsce blisko 600 mln papierosów - najwięcej spośród wszystkich krajów Unii Europejskiej. Zdecydowana większość tych papierosów została wykryta i zajęta przez Służbę Celną. Jednocześnie w ostatnich latach dostrzegalne jest przesunięcie na południe Europy (Grecja, Włochy) głównego strumienia napływu nielegalnych papierosów na obszar celny Unii Europejskiej. Przyczyniły się do tego m.in. wzmożone kontrole wykonywane przez Służbę Celną na polskim odcinku zewnętrznej granicy Unii Europejskiej.

   Przedstawiając powyższe, wyrażam przekonanie, że przedstawione wyjaśnienia stanowią wyczerpującą odpowiedź na złożone zapytanie.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Jacek Kapica

   Warszawa, dnia 2 sierpnia 2013 r.

Strona główna Drukuj dokument
Artur Dunin - poseł na Sejm RP